Loyaliteit. Het klinkt zo mooi, bijna nobel. Loyaal zijn aan de mensen om je heen, klaarstaan, meebewegen, liefdevol zijn. Maar er is een valkuil die we vaak pas herkennen zodra het te laat is: loyaal zijn aan de ander betekent verrassend vaak dat we niet loyaal zijn aan onszelf. Onder dat verlangen naar harmonie en verbinding schuilt meestal iets diepers, namelijk de angst voor afwijzing. De angst dat iemand je minder leuk vindt. Dat iemand teleurgesteld in je is. Dat iemand je misschien wel laat vallen. En daarom doe je het zelf maar vast. Je laat jezelf vallen voordat de ander dat kan doen.
En ja, dat voelt op dat moment veilig, maar op de lange termijn betaal je de prijs.
Ik herken dat patroon zo goed. Vaak zonder dat iemand iets van me vraagt, geef ik mezelf weg. Laatst nog. Ik had me verheugd op een werkdag in een café, heerlijk geroezemoes op de achtergrond, een verse koffie, laptop open, ideeën die beginnen te stromen. Een van de voordelen van het zelfstandig ondernemerschap. Zelf bepalen wanneer en waar je werkt. Maar toen bleek dat een van mijn kinderen eerder uit was dan verwacht, bleef ik thuis. Niet omdat hij dat vroeg. Omdat ik er allerlei overtuigingen aan hing. Ik noem er een paar. Hij komt anders thuis in een leeg huis… hij pakt meteen zijn telefoon… hij kan die tijd beter benutten… ik ben een slechte moeder als ik er niet voor hem ben…
En dus zette ik mezelf opzij. Eerlijk gezegd, kan ik tientallen voorbeelden noemen. Mijn omgeving wordt doodmoe van die voorbeelden van mij.
Nog een voorbeeld, dit keer van de werkvloer. Ik had een lastig gesprek met een collega waarin ik duidelijk voelde dat mijn grens werd overschreden. Mijn lichaam gaf het aan spanning, onrust, een steek in mijn buik. Maar ik zei niets. Ik lachte het weg. En toen ik de ruimte uitliep, voelde ik dat bekende ongemak. Wat deed ik daarna? Ik liep terug. Ging nonchalant in de deuropening staan. En vroeg naar zijn vakantieplannen. Waarom? Omdat ik wilde dat hij me aardig vond. Omdat ik onbewust hoopte dat ik het ongemak kon gladstrijken door lief te doen. Omdat ik de confrontatie met zijn mogelijke afwijzing ongemakkelijker vond dan het verraad aan mezelf. En pas toen ik er ’s avonds over schreef, drong het tot me door.. Ik had mijn grenzen helemaal niet aangegeven. Ik had ze laten overschrijden. En daarna probeerde ik het ongemak weg te kletsen. Vandaag neem ik mijn herkansing. Ik ga hem aanspreken. Ik ga mijn grenzen helder uitspreken. En dit keer laat ik mezelf niet vallen. Wat er ook gebeurt. Want uiteindelijk kan het zelfs lichamelijke gevolgen hebben.
Gabor Maté, bekend van het boek Wanneer je lichaam nee zegt, beschrijft hoe het negeren van je eigen behoeften en grenzen lichamelijke gevolgen kan hebben.
Hij schrijft: “We hebben een grote behoefte aan autonomie, aan de vrijheid om onze eigen keuzes te maken. Alles wat onze autonomie ondermijnt, ervaren we als stress.” En “Om de stress van relaties die bedreigd worden zo klein mogelijk te houden, kan iemand zijn of haar eigen autonomie opgeven.”
Maar precies dat, het opgeven van je autonomie is een belangrijke bron van chronische stress. Een stress die in je lichaam blijft hangen en als je dat vaak genoeg doet, kan dit zich uiteindelijk vertalen naar lichamelijk klachten. Maté gaat zelfs nog een stap verder. Hij beschrijft dat langdurig jezelf verlaten, het structureel negeren van je gevoelens, het inslikken van boosheid, het aanpassen om aardig gevonden te worden uiteindelijk het lichaam ziek kan maken. Volgens hem ontstaat er in zulke patronen een vorm van verborgen chronische stress, die diep doorwerkt in het immuunsysteem. Hij laat zien dat veel mensen met auto-immuunziekten, chronische pijn of hartklachten jarenlang hun eigen behoeften opzijzetten. Ze konden geen “nee” zeggen, en dus ging hun lichaam dat op een gegeven moment wél doen. Het lichaam beschermt je wanneer jij dat zelf niet meer doet.
Het gaat dus niet alleen om ‘teveel geven’ of ‘te loyaal zijn’. Het gaat uiteindelijk ook om gezondheid. Trouw zijn aan jezelf is dus zelfbehoud.
Yoga helpt mij daarin steeds beter begrijpen wat hier speelt. Niet de fysieke houdingen, die zijn maar één onderdeel, maar het diepere gedachtegoed. In The Heart of Yoga van T.K.V. Desikachar wordt het achtvoudige pad helder uitgelegd. Dat pad begint bij de Yama’s, de ethische principes:
Ahimsa (geweldloosheid)
Niet-schaden. En dat geldt niet alleen voor de ander, maar ook voor jezelf. Elke keer dat je jezelf kleiner maakt, je waarheid inslikt, of je autonomie opgeeft, oefen je subtiel geweld uit tegen jezelf.
Satya (waarachtigheid)
Eerlijkheid. Authentiek zijn. Niet verschuilen achter een sociaal masker. Satya nodigt je uit om echt eerlijk te zijn. Naar de ander, maar vooral naar jezelf. Durf te voelen wat waar is. Durf te spreken wat klopt. Ook als dat ongemakkelijk is.
Deze eerste twee principes alleen al kunnen zo helpend zijn.
- Hoe vaak hou jij je stil om de lieve vrede te bewaren?
- Hoe vaak zeg je ja, terwijl alles in je lichaam nee zegt?
- Hoe vaak kies je ervoor om iemand anders zich beter te laten voelen, zodat jij het ongemak niet hoeft te dragen?
En.. wat denk je dat je omgeving ervan vindt.. En hier zit misschien wel de grootste paradox van allemaal: waar je zo bang voor bent, afwijzing, is precies wat juist minder wordt zodra je loyaal blijft aan jezelf. Want wanneer jij je grenzen helder aangeeft, wanneer je uitspreekt wat waar is, wanneer je je niet langer klein maakt om het anderen naar de zin te maken… dan gebeurt er iets bijzonders:
- De juiste mensen komen dichterbij
- Je relaties worden eerlijker, echter
- Je omgeving begrijpt je beter
- Je wordt helderder, rustiger, krachtiger
Het tegenovergestelde van afwijzing ontstaat, verbondenheid, respect, erkenning en echte nabijheid. Niet omdat je je aanpast, maar juist omdat je jezelf bent. Niet omdat je harder je best doet, maar omdat je ophoudt met jezelf weggeven.
Je hebt maar één iemand nodig die elke keer loyaal aan jou is, en dat ben jij.
Wil je ontdekken hoe je dichter bij jezelf blijft, ook wanneer het spannend wordt?Wil je leren voelen wat je grenzen zijn, ze durven uitspreken en trouw blijven aan jezelf zonder schuldgevoel? Stuur me een berichtje! marjolein@marvalues, dan kijken we samen.
